> open ./raport/alpha-insights-2026.pdf
AlphaInsights
// raport o Pokoleniu Alfa
Kim jest Pokolenie Alfa? Zapytaliśmy ich samych.
Pierwszy raport Fundacji Półtorej Minuty o najmłodszym pokoleniu: przegląd blisko 70 badań z Polski i świata oraz własne badanie jakościowe z nastolatkami w wieku 13–16 lat. Bez stereotypów o „pokoleniu ekranów” — za to z liczbami, cytatami i wnioskami, które zmieniają sposób myślenia o Alfach.
- 56 stron
- 110 przypisów
- PDF · 1,2 MB
- egzemplarz bezpłatny
Link do PDF-a wysyłamy na e-mail. Zero spamu, kolejne wiadomości tylko za osobną zgodą.
// partnerzy raportu
> play ./film.mp4
Zobacz film
Film towarzyszący raportowi — niecałe dziesięć minut z młodymi ludźmi o tym, co jest dla nich ważne. Własnym głosem, bez dorosłego pośrednika.
> stats --raport
Pokolenie Alfa w liczbach
Wybrane dane z przeglądu badań w raporcie. Każda liczba ma źródło — w PDF-ie znajdziesz 110 przypisów.
4 mln+
Alf mieszka dziś w Polsce — roczniki 2010–2025. To najmniej liczne pokolenie we współczesnej historii kraju.
GUS · definicja przyjęta w raporcie
92,8%
uczniów w wieku 10–16 lat nie zgłasza ani jednego nasilonego objawu problematycznego korzystania z internetu.
EU Kids Online 2026, N = 1502
0,4%
zmienności dobrostanu psychicznego nastolatków wyjaśnia korzystanie z technologii cyfrowych. Tyle samo — jedzenie ziemniaków.
Orben i Przybylski, Nature Human Behaviour 2019
4 h 59 min
spędza online polski nastolatek w dzień powszedni. W 2022 r. było to rekordowe 5 h 36 min — krzywa się spłaszcza.
NASK, „Nastolatki” 2025
63%
polskich nastolatków nie wie, czym jest deepfake — choć 70% korzystało już z narzędzi AI.
NASK, „Nastolatki” 2025
16,8%
dzieci i młodzieży w Polsce spełnia rekomendację WHO: co najmniej 60 minut ruchu dziennie.
Global Matrix 4.0
4,60 / 7
wskaźnik stresu odczuwanego w szkole w 2025 r. — najwyższy w historii pomiaru (3,90 w 2013 r.; wśród dziewcząt 5,26).
CBOS, „Młodzież 2025”
85%
trzynastolatków uważa, że otwarte rozmowy o zdrowiu psychicznym są korzystne dla społeczeństwa.
Springtide Research Institute 2024
> diff mity.txt fakty.txt
Mity kontra fakty
Cztery przekonania o Pokoleniu Alfa, które powtarza się najczęściej — i to, co mówią o nich dane.
Większość dzieci jest uzależniona od internetu.
Częste korzystanie z internetu nie zawsze oznacza uzależnienie.
92,8% uczniów w wieku 10–16 lat nie zgłasza żadnego nasilonego objawu problematycznego korzystania z internetu, a komplet czterech i więcej objawów dotyczy 0,7% badanych (EU Kids Online 2026). Autorzy badania wprost przestrzegają przed podejściem alarmistycznym.
Czas ekranowy dzieci rośnie lawinowo.
Krzywa się spłaszcza.
Średni deklarowany czas online polskich nastolatków: 3 h 40 min (2014) → 5 h 36 min (2022) → 4 h 59 min (2024). NASK wskazuje na wyhamowanie trendu wzrostowego. Zmieniło się natomiast to, co dzieci robią przed ekranem: rosną gry i krótkie wideo, traci telewizja.
Pokolenie Alfa to pokolenie stracone edukacyjnie przez pandemię.
Straty były realne, ale nie ma podstaw, by skreślać całe pokolenie.
W badaniu TIMSS 2023 polscy czwartoklasiści osiągnęli z matematyki i przyrody wyniki wyższe niż przed pandemią, plasując Polskę w pierwszej dziesiątce świata. Zapaść widać gdzie indziej: w stosunku uczniów do szkoły i w satysfakcji zawodowej nauczycieli.
Pokolenie Alfa to cyfrowi tubylcy — technologii nie trzeba ich uczyć.
Dorastanie z technologią nie uczy jej rozumienia.
W międzynarodowym badaniu ICILS 2023 ponad połowa ósmoklasistów nie osiągnęła poziomu, na którym umie samodzielnie ocenić wiarygodność informacji w sieci; na poziomie najwyższym znalazł się 1 procent. Polski w tym badaniu zresztą nie było — ostatni raz w 2013 r.
> cat wnioski.md
Najważniejsze trendy i wnioski
Z blisko siedemdziesięciu opracowań — po odsianiu tych, które nie nadają się do rzetelnego powołania — autorzy wyłonili wnioski, które da się obronić danymi. Oto osiem z nich w skrócie. Rozwiń, żeby przeczytać więcej.
01Czas spędzany przed ekranem nie rośnie, wbrew temu, co często słyszymy w przekazie medialnym.
Średni czas online polskich nastolatków to według NASK 4 h 59 min w dni powszednie — mniej niż rekordowe 5 h 36 min w 2022 roku. Ciekawsza od samego licznika jest przepaść percepcyjna: rodzice zaniżają czas ekranowy dzieci o ponad godzinę w dni powszednie, a w weekend mylą się już tylko o 21 minut.
02Spór o szkodliwość ekranów nie jest rozstrzygnięty i prawdopodobnie odciąga uwagę od innych, równie kluczowych problemów.
Analiza danych 355 358 osób (Orben i Przybylski, 2019) pokazała, że technologia wyjaśnia 0,4% zmienności dobrostanu — tyle, co jedzenie ziemniaków. Haidt i Twenge odpowiadają, że uśrednianie rozmywa realny efekt u dziewcząt. Najlepiej udokumentowany wniosek z badań nad cyfrowym dzieciństwem brzmi dziś: „nie wiemy”.
03Ważniejsze wydaje się pytanie nie „ile godzin?”, a „kiedy i co?”.
Godzina budowania czegoś w Robloxie i godzina przewijania krótkich filmów to nie ta sama godzina. Singapurskie badanie GUSTO sugeruje, że czas ekranowy w niemowlęctwie może mieć długofalowe znaczenie dla rozwoju. A licznik nie pokazuje, co tracą najmłodsi: o praktykach czytelniczych Pokolenia Alfa nie wiemy w Polsce dosłownie nic.
04Kryzys psychiczny polskich dzieci jest realny, ale nie da się go wytłumaczyć jedynie technologią.
81,9% badanych w „Młodych Głowach” nie znajduje rozwiązań w kłopotliwej sytuacji, a liczba prób samobójczych dzieci w wieku 7–18 lat skoczyła w 2022 roku o 77%. W tle: presja edukacyjna, kondycja szkoły, dostępność psychiatrii dziecięcej, dwa lata nauki zdalnej i wojna za wschodnią granicą. Najsilniejszy predyktor samookaleczeń to przemoc rówieśnicza — nie czas ekranowy.
05Kompetencje „pokolenia pandemii” nie ucierpiały tak bardzo, jakby się mogło wydawać.
Czwartoklasiści badani w TIMSS 2023 poprawili wyniki z matematyki i przyrody powyżej poziomu sprzed pandemii. Zapaść widać gdzie indziej: polscy uczniowie są wśród najmniej lubiących szkołę, a satysfakcja zawodowa ich nauczycieli plasuje się na przedostatnim miejscu wśród 58 krajów.
06To najstaranniej wychowywane pokolenie w historii — i to nie wystarcza.
47% rodziców-millenialsów wybrało styl wychowawczy po lekturze opracowań, 75% stara się jak najdłużej trzymać dzieci z dala od mediów społecznościowych. Paradoks: pokolenie wychowywane najbardziej świadomie ma jedne z najgorszych notowanych wskaźników samooceny. Nadopiekuńczość może odbierać dzieciom poczucie sprawczości.
07Alfy jako pierwsze pytają technologię o rzeczy, o które zwykle pytało się autorytety.
Dzieci w wieku 9–14 lat pytają AI o opinie, o przyszłość, o to, kto wygra Eurowizję — nadając jej status wyroczni. 70% polskich nastolatków korzystało z narzędzi AI, z ChatGPT — 53%. W brytyjskim badaniu wśród dzieci w trudnej sytuacji życiowej połowa użytkowników opisuje rozmowę z chatbotem jak rozmowę z przyjacielem.
08Nowe regulacje prawne w zakresie mediów społecznościowych, które dały nam ważną lekcję.
Australijski zakaz kont dla osób poniżej 16 lat obowiązuje od grudnia 2025 roku. Rząd ogłosił sukces, ale pierwsza recenzowana ewaluacja w „BMJ” pokazała, że ponad 85% badanych poniżej progu nadal korzysta z platform. Lekcja dla Polski i Unii: skuteczność zależy od weryfikacji wieku, nie od samego zapisu ustawowego.
> cat cytaty.txt
Głosy Pokolenia Alfa
17 osób w wieku 13–16 lat, trzy rozmowy grupowe, sierpień 2026. Wypowiedzi zanonimizowane i zredagowane tylko tam, gdzie wymagała tego czytelność.
Każdy, kogo znam, scrolluje — czy to jest na przerwie, w szkole czy w drodze do szkoły — każdy scrolluje. I to nawet nie jest dla przyjemności, po prostu żeby się trochę odmóżdżyć od stresu, który był w szkole lub tego, który ma nadejść.
Chciałbym, aby dorośli wiedzieli o moim pokoleniu, że telefony to nie jest wcale nasza największa pasja, wychodzimy na dwór, to nie jest całe nasze życie.
My się naprawdę staramy, a mam wrażenie, że dorośli często tego nie widzą.
Chat GPT nie jest osobą realną i jak się z nim rozmawia, to nie można dostać takiego wsparcia jak od realnej osoby, np. przyjaciela, rodzica czy psychologa. Jest zaprogramowany tak, aby się zgadzał z Tobą we wszystkim.
Na lekarza potrzeba trochę czasu, żeby się tam zapisać, pogadać z rodzicami, na termin poczekać, a social media to po prostu wchodzisz, piszesz i masz odpowiedź w 5 minut — dlatego więcej osób po to sięga.
Kiedy jest trudno i jest dużo nauki, to albo się uczę, albo siedzę i scrolluję i nie ma wtedy czasu czy siły na jakieś hobby lub życie towarzyskie.
Nie boimy się wyrażać siebie, na pewno w większym stopniu niż poprzednie pokolenia. Jest coraz mniej presji w społeczeństwie, żeby spełniać jakieś normy społeczne.
Każdy jest wrzucany do jednego worka, że wszyscy mają problem z telefonami, że nikt nie ma własnych hobby, a jesteśmy całym ogromnym pokoleniem ludzi, którzy mają też super pomysły, są aktywni społecznie i działają.
W tych czasach trzeba odróżnić to, co jest nieprawdziwe od faktów. Krytyczne myślenie pozwala oddzielić emocje od faktycznych argumentów i to jest naprawdę ważne w tych czasach.
> ls ./strony/ | head -5
Kartki z raportu
Podgląd kilku stron. Całość — 56 stron w PDF-ie — do pobrania poniżej.
> cat metodologia.md
Jak badaliśmy
- Metoda
- Badanie jakościowe, eksploracyjne — zogniskowane wywiady grupowe (fokusy) prowadzone online.
- Kto
- 17 uczestników i uczestniczek w wieku 13–16 lat — z miejscowości do 20 tys. i z miast powyżej 500 tys. mieszkańców.
- Kiedy
- 18, 19 i 20 sierpnia 2026 r. — trzy spotkania po około dwie godziny (5, 7 i 5 osób).
- Prowadzenie
- Hanna Marek, autorka badania. Dobór celowy, rekrutacja przez formularz w mediach społecznościowych.
Bloki tematyczne rozmów
- codzienność młodych
- wyzwania
- zdrowie i profilaktyka
- przyszłość
- sfera cyfrowa
Uwaga metodologiczna:badanie nie jest reprezentatywne. Pokazuje perspektywy i doświadczenia młodych, a nie skalę zjawisk — dlatego w raporcie każdą część wyników zestawiamy z danymi ilościowymi z Polski i świata.
- 4Słowo wstępne
- 6Kim jest Pokolenie Alfa?
- └ Kto właściwie bada Alfy?
- └ Pokolenie Alfa a internet
- └ Najważniejsze trendy i wnioski
- 22Badanie Alpha Insights
- └ Metodologia
- └ Wyniki: codzienność Pokolenia Alfa
- └ Zdrowie psychiczne i wyzwania
- └ Przyszłość
- └ Sfera cyfrowa
- └ Perspektywa pokoleniowa
- └ Możliwe dalsze kierunki badań
- └ Podsumowanie — komentarz ekspercki
- 51Przypisy
Kompetencje przyszłości wg badanych
- 01Elastyczność
- 02Krytyczne myślenie
- 03Komunikacja
Niemal ta sama lista, którą dla rynku pracy 2030 sformułowało Światowe Forum Ekonomiczne — tylko językiem nastolatka.
Komu ufają w sprawach zdrowia
- 01Lekarz, lekarka
- 02Rodzice
- 03Nauczyciele i szkoła
Najniżej: media społecznościowe. Google i AI są używane często, ale za wiarygodne — rzadko. Szukają tam szybkości, nie autorytetu.
Co warto zbadać dalej
- ›świadomość emocjonalna i radzenie sobie ze stresem
- ›Pokolenie Alfa na tle Pokolenia Z
- ›stresory i nawarstwianie się problemów
- ›wsparcie ze strony dorosłych
- ›krytyczne myślenie w praktyce
> run ./pobierz-raport.exe
Pobierz raport
Dla nauczycieli i dyrekcji, rodziców, badaczy, dziennikarzy oraz firm i instytucji, które podejmują decyzje dotyczące młodych. I dla samych młodych — bo to raport o nich.
Wolisz porozmawiać? Media, partnerzy, instytucje: kontakt@poltorejminuty.pl
> cat autorzy.txt
Zespół raportu
- Autorki i autorzy
- Dominik Kuc, Jan Pieniążek, Krystyna Piątkowska, Konrad Skotnicki, Oliwia Wyrzykowska
- Autorka badania
- Hanna Marek
- Redakcja językowa
- Oliwia Wyrzykowska
- Redakcja merytoryczna
- Krystyna Piątkowska
- Projekt okładki i skład
- Maria Kozłowska
- Wydawca
- Fundacja Półtorej Minuty · egzemplarz bezpłatny
> cite --format apa
Jak cytować
Kuc D., Pieniążek J., Piątkowska K., Skotnicki K., Wyrzykowska O. (2026). Alpha Insights. Raport o Pokoleniu Alfa. Warszawa: Fundacja Półtorej Minuty. www.poltorejminuty.pl/raport
Partnerzy raportu:Fundacja BNP Paribas (partner strategiczny), Angelini Pharma i Boehringer Ingelheim (partnerzy główni), Merck (partner wspierający). Wnioski i interpretacje są autorstwa zespołu Fundacji Półtorej Minuty.
Chcesz z nami współpracować?„Nic o nas bez nas — oddajmy głos młodym i wsłuchajmy się w to, co do nas mówią. Czasami wystarczy tylko półtorej minuty :)”