> cat ./deepfake/
półtorej minuty przeciwko deepfake
Program finansowany ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela” — moduł „Obywatel i Media”.
Nie wszystko, co widzisz, wydarzyło się naprawdę.
> Nagranie, którego nigdy nie było.
> Głos, którego nikt nie wypowiedział.
> Twarz, która nie należy do nikogo._
Poznaj deepfake, dezinformację oraz manipulację od środka. Naucz się je ogarniać, zanim one ogarną Ciebie.
O co chodzi w tym projekcie?
„półtorej minuty przeciwko deepfake” to projekt edukacyjny Fundacji Półtorej Minuty realizowany w 2026 roku w ramach programu finansowanego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej „Kompas Młodego Obywatela” (moduł Obywatel i Media). Uczymy dzieci i młodzież rozpoznawać deepfake'i, sprawdzać wiarygodność treści w internecie i reagować na dezinformację. W ramach projektu powstały darmowe materiały edukacyjne dla szkół, uczniów i nauczycieli, zrealizujemy 40 warsztatów w całej Polsce i konferencję dla młodzieży. Wszystkie materiały poniżej możesz pobrać za darmo.
> ls ./podstawy/
6 rzeczy, które musisz wiedzieć o deepfake
Nazwa mówi wszystko
„Deepfake” = deep learning (tak uczy się AI) + fake (fałsz). Termin powstał w 2017 roku. 9 lat później AI doszło niemal do perfekcji.
To nie Photoshop
Deepfake nie przerabia zdjęcia — tworzy nowe treści od zera, piksel po pikselu, dźwięk po dźwięku, w kilkadziesiąt sekund.
Dwa AI walczą ze sobą
Jedno AI tworzy fałsz, drugie próbuje go wykryć. Robią to miliony razy, aż fake staje się nie do odróżnienia od prawdy. Ani dla Twojego oka, ani dla innych maszyn. Tak działa AI.
Paliwem jesteś Ty
Kiedyś AI potrzebowało setek zdjęć. Dziś wystarczy jedno zdjęcie i kilka sekund głosu. Im więcej wrzucasz do sieci, tym łatwiej stworzyć Twój deepfake.
Fałsz rozchodzi się szybciej niż prawda
Algorytmy nie nagradzają prawdy — nagradzają emocje. Sensacyjny fake obejrzą miliony. Sprostowanie? Nudne, dociera do garstki.
Technologia nie jest zła — liczy się, kto jej używa
Ta sama technologia pomaga w medycynie, dubbingu, edukacji i dostępności. Problem zaczyna się, gdy służy do oszustw, nękania i dezinformacji.
> scan ./nagranie.mp4 --verbose
Jak rozpoznać deepfake?
Zwróć uwagę na:
Oczy i mruganie
nienaturalny rytm, „szklane” spojrzenie, dziwne odbicia
Brzegi twarzy i włosy
rozmycia i migotanie tam, gdzie twarz styka się z tłem
Zęby, uszy, dłonie, tatuaże
AI wciąż miewa z nimi problem (za dużo palców lub zębów, rozmazane i nienaturalne tatuaże)
Usta a dźwięk
usta nie nadążają za słowami
Światło i cienie
padają z różnych stron, nie zgadzają się
Głos
płaski, bez emocji, dziwny oddech albo jego brak
W miarę jak AI się rozwija, wykrywanie „gołym okiem” jest coraz trudniejsze. Dlatego sprawdzenie źródła jest ważniejsze niż wypatrywanie błędów.
Pytaj: kto to opublikował i po co? Czy piszą o tym inne wiarygodne źródła? Czy to nagranie ma wywołać we mnie silną emocję?
> sudo ./stop.sh
Zanim udostępnisz — zastosuj technikę STOP
S
Sprawdź źródło
T
Trzy razy pomyśl, zanim wyślesz dalej
O
Oceń, czy to gra na emocjach
P
Poszukaj potwierdzenia w innych miejscach
Zanim udostępnisz — pomyśl. Podając dalej fałsz, stajesz się częścią problemu.
> run ./quiz.exe
Sprawdź się: ogarniasz deepfake?
6 pytań, 90 sekund. Zero oceniania — po prostu zobacz, ile już wiesz. Na końcu i tak podrzucimy Ci materiały do pobrania.
Quiz nie świadczy o twojej wiedzy i umiejętnościach, jest jedynie poglądowy.
Deepfake to to samo co przerabianie zdjęć w Photoshopie.
> ls ./materialy/ -la
Pobierz za darmo. Używaj, drukuj, udostępniaj.
Wszystkie materiały są darmowe i gotowe do użycia — w szkole, w domu, w klasie. Naklejki, ulotki, broszury i mini-warsztaty na 15 minut. Podzieliliśmy je na 4 tematy.
Chcesz, żebyśmy przeprowadzili warsztaty w Twojej szkole? Odezwij się do nas.
Temat 1 — Czym są deepfake'i i jak działają?
Naklejka
PDF · wkrótce
Ulotka
PDF · wkrótce
Broszura / informator
PDF · wkrótce
Mini-warsztat „Deepfake w 15 minut”
PDF · wkrótce
Temat 2 — Jak rozpoznawać manipulację?
Naklejka
PDF · wkrótce
Ulotka
PDF · wkrótce
Broszura / informator
PDF · wkrótce
Mini-warsztat (15 minut)
PDF · wkrótce
Temat 3 — Deepfake a dezinformacja i emocje
Naklejka
PDF · wkrótce
Ulotka
PDF · wkrótce
Broszura / informator
PDF · wkrótce
Mini-warsztat (15 minut)
PDF · wkrótce
Temat 4 — Odpowiedzialność w sieci i reagowanie na deepfake'i
Naklejka
PDF · wkrótce
Ulotka
PDF · wkrótce
Broszura / informator
PDF · wkrótce
Mini-warsztat (15 minut)
PDF · wkrótce
Jesteś nauczycielem albo rodzicem?
Materiały możesz wykorzystać wielokrotnie — w kolejnych klasach i rocznikach. Mini-warsztaty są rozpisane co do minuty (0:00–15:00) i nie wymagają przygotowania technicznego poza rzutnikiem lub telefonem. Wszystkie treści były konsultowane z ekspertami, w tym z psychologami, i spełniają standardy dostępności (WCAG 2.1, poziom AA).
Dłuższe warsztaty możemy przeprowadzić w szkole, w której uczycie, lub w szkole Waszego dziecka. Odezwijcie się!
jan.pieniazek@poltorejminuty.pl// pomoc
Widzisz krzywdzący deepfake? Nie jesteś sam.
Jeśli ktoś stworzył lub rozsyła fałszywe treści z Twoim wizerunkiem — to nigdy nie jest Twoja wina. Nie usuwaj dowodów (zrób zrzuty ekranu), powiedz zaufanej dorosłej osobie i zgłoś.
Pomóc powinien Ci zaufany dorosły (nauczyciel, pedagożka, rodzic) oraz organy państwowe — Policja, Rzecznik Praw Dziecka, Rzecznik Praw Obywatelskich.
Program finansowany ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach programu „Kompas Młodego Obywatela” — moduł „Obywatel i Media”.
Fundacja Półtorej Minuty
ul. Fryderyka Chopina 7/65, 00-559 Warszawa
Masz pytanie? Napisz do koordynatora projektu — jan.pieniazek@poltorejminuty.pl
Silniejsze od deepfake może być tylko myślenie krytyczne.